Kayıp ve yas sürecinde çocuk
Yas, her yaşta kaybın ardından gelen doğal bir süreçtir. Çocuklar yası dalgalı yaşar ve oyundan kısa sürede yoğun üzüntüye geçebilir.
Sık görülen işaretler: Dalgalanan üzüntü, ölümle ilgili tekrarlayan sorular, uyku ve iştah değişimi, kaybı oyunda canlandırma
Çocuklar yası nasıl yaşar?
Çocuklar yası dalgalı yaşar ve bir saat oyun oynadıktan sonra yoğun üzüntüye geçebilir. Yas, her yaşta kaybın ardından gelen doğal bir süreçtir. Ölümün yaşına uygun ve gerçeği örtmeyen cümlelerle anlatılması ve günlük düzenin korunması çocuğa güven verir. Aylar sonra da süren belirgin değişikliklerde destek almanızı öneririz.
Yaşa göre beklenenler
- Aylar boyunca dalgalanan üzüntü
- Ölüm hakkında tekrarlayan sorular
- Uyku ve iştahta geçici değişim
- Kaybın oyun içinde yeniden canlandırılması
Destek alınması önerilen durumlar
- Aylar sonra da günlük yaşama dönülememesi
- Kaybın adının hiç anılmaması ya da kayıp üzerine hiç konuşulmaması
- Çocuğun kendini kayıptan sorumlu tutması
- Okulla ve arkadaşlarla bağın tümüyle kopması
Evde yapabilecekleriniz
- Ölümü “uyudu” ya da “gitti” gibi belirsiz sözlerle değil, yaşına uygun ve gerçeği örtmeyen cümlelerle anlatın; belirsiz sözler çocukta yeni korkulara yol açabilir.
- Aynı soruları tekrar tekrar sorduğunda sakin bir dille cevap verin; tekrar, çocukların anlama biçimidir.
- Günlük düzeni olabildiğince koruyun; öngörülebilir bir gün çocuğa güven verir.
- Kendi üzüntünüzü tümüyle saklamayın; üzüntünün paylaşılabildiğini görmek çocuğa da ifade alanı açar.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Çocuğunuzdan ölen kişiye kavuşmak istediğine dair sözler duyduysanız aynı gün bizimle görüşün.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Değerlendirmede önce kaybın niteliğini, çocuğun yaşını ve kayıptan bu yana gösterdiği tepkileri birlikte ele alıyoruz. Ebeveynle, çocuğun yaşına uygun ve gerçeği örtmeyen bir anlatım kurmak için çalışıyoruz. Çocukla oyun ve masal temelli görüşmelerde kaybı ifade edebileceği bir alan açıyoruz. Ailenin kendi yasına da yer bırakan bir gündelik düzen kurulmasına eşlik ediyoruz.
Sık sorulan sorular
Çocuk cenazeye katılmalı mı?
Bu sorunun tek bir doğru cevabı yoktur. Çocuğa ne göreceği önceden anlatılır; isterse katılır, istemezse zorlanmaz. Katıldığında yanında ona eşlik edecek, güvendiği bir yetişkinin bulunması gerekir.
Çocuğum hiç üzülmüyor gibi görünüyor, bu olağan mı?
Üzülmüyor görünmesi, yası yaşamadığı anlamına gelmez. Çocuklar duygularını çoğu zaman oyun, soru ve davranış yoluyla ifade eder. Aylar sonra da süren belirgin değişiklikler görüyorsanız bir değerlendirme görüşmesi planlamanızı öneririz.