Kardeş kıskançlığı ve kardeşler arası çatışma
İki ile on iki yaş arasında kardeşler arası rekabet ve tartışma gelişimin olağan bir parçasıdır. Sıklık ve şiddet evdeki iklimi belirliyorsa destek gerekir.
Sık görülen işaretler: Rekabet, yeni kardeş sonrası geriye dönüş, sık tekrarlanan kavgalar, ilgiyi paylaşmakta zorlanma
Kardeş kıskançlığı normal mi?
Kardeş kıskançlığı, iki ile on iki yaş arasında gelişimin olağan bir parçasıdır. Çocuklar paylaşmayı ve sınır koymayı en çok kardeş ilişkisinde öğrenir. Yeni bir bebeğin gelişiyle büyük çocukta geçici geriye dönüş de sık görülür. Tartışmalar evdeki iklimi belirlemeye başladıysa, fiziksel zarar varsa ya da bir çocuk sürekli eziliyorsa destek almanızı öneririz.
Yaşa göre beklenenler
- Yeni kardeşin ardından geçici geriye dönüş davranışları
- Oyuncak ve sıra üzerine günlük tartışmalar
- Ebeveyn ilgisini paylaşmakta zorlanma
Destek alınması önerilen durumlar
- Kavgaların düzenli olarak fiziksel zararla sonuçlanması
- Bir çocuğun sık sık “beni sevmiyorsunuz” demesi
- Küçük kardeşe gizlice zarar verilmesi
- Evdeki günlerin çoğunun çatışmayla geçmesi
Evde yapabilecekleriniz
- Her çocuğa günde kısa da olsa yalnızca ona ayrılmış bir zaman verin; ilgiyi paylaşma kaygısı bu sayede azalır.
- Kardeşleri birbiriyle karşılaştırmayın, övgüyü de eleştiriyi de kişiye özel yapın; karşılaştırma rekabeti besler.
- Zarar olmayan tartışmalarda hemen hakem olmayın ve önce kendi aralarında çözmelerine fırsat tanıyın; çocuklar sınır koymayı bu deneyimde öğrenir.
- Vurmama ve eşyaya zarar vermeme gibi birkaç açık kuralı herkes için aynı biçimde uygulayın; tutarlılık adalet duygusunu güçlendirir.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Bir kardeş diğerinden korktuğunu söylüyorsa aile içindeki düzenlemeler tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumda beklemeden bir değerlendirme görüşmesi planlamanızı öneririz.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Değerlendirmede önce gün içindeki çatışma anlarını ve ebeveynin araya girme biçimini birlikte inceliyoruz. Ebeveynlerle her çocuğa ayrılacak birebir zamanı, tarafsız bir hakemlik dilini ve evde geçerli olacak birkaç açık kuralı yazılı hâle getiriyoruz. Gerektiğinde çocuklarla ayrı ayrı görüşerek her birinin kendi deneyimini anlatabileceği bir alan açıyoruz. Aile içi iletişimin genel olarak zorlandığı durumlarda aile danışmanlığı sürecine geçiyoruz.
Sık sorulan sorular
Yeni bebeğin ardından büyük çocuk bebek gibi davranmaya başlarsa ne yapılmalı?
Parmak emme, altını ıslatma ya da bebek gibi konuşma bu dönemde sık görülen geçici davranışlardır. Büyük çocuğu cezalandırmak yerine ona özel zaman ayırın. Bebeğin bakımında yaşına uygun küçük görevler vermek de geçişi kolaylaştırır.
Kardeş kavgalarına ne zaman müdahale etmeliyiz?
Fiziksel zarar, eşyaya zarar ya da bir çocuğun sürekli ezildiği bir durum varsa hemen müdahale edin. Diğer tartışmalarda önce kendi aralarında çözmelerine fırsat tanıyın. Gerekirse yalnızca evdeki kuralları hatırlatın.