Korkular ve kaygı
Üç ile on sekiz yaş arasında her dönemin kendine özgü korkuları vardır ve çoğu zamanla geçer. Sınırı, kaygının gündelik hayatı daraltması belirler.
Sık görülen işaretler: Karanlık korkusu, yalnız kalamama, sürekli güvence isteme, “ya olursa” soruları
Çocuklarda korku ve kaygı ne zaman sorun olur?
Çocuklarda korku ve kaygı, gündelik hayatı daraltmaya başladığında destek gerektirir. Üç ile on sekiz yaş arasında her dönemin kendine özgü korkuları vardır ve karanlık, hayvan ya da yalnız kalma korkusu çoğu çocukta zamanla geçer. Çocuk okula gitmek, arkadaşıyla oynamak ya da uyumak gibi işlerden haftalarca vazgeçiyorsa destek almanızı öneririz.
Yaşa göre beklenenler
- Üç ile altı yaş arasında karanlık, canavar ve yalnız uyuma korkusu
- Okul çağında hastalık ve kaza korkuları
- Yeni bir ortama girerken geçici gerginlik
Destek alınması önerilen durumlar
- Korku nedeniyle bir etkinliği tümüyle bırakma
- Gece uyanmalarının ve kâbusların sıklaşması
- Sürekli güvence isteyen, tekrarlayan sorular
- Kaygının baş ağrısı, karın ağrısı ya da çarpıntı gibi bedensel belirtilerle ortaya çıkması
Evde yapabilecekleriniz
- Korkusunu küçümsemeyin, ancak sürekli güvence de vermeyin; kısa ve sakin bir cevap çocuğa durumun yönetilebilir olduğunu gösterir.
- Korktuğu durumdan tümüyle kaçınmak yerine küçük adımlarla yaklaşmasını destekleyin; kaçınma kaygıyı büyütür.
- Kaygılı anlarda yavaş nefes alma gibi basit bir sakinleşme yolunu birlikte çalışın; sakin bir anda öğrenilen yol zor anda daha kolay uygulanır.
- Kendi kaygınızı çocuğun yanında nasıl ifade ettiğinizi gözden geçirin; çocuklar yetişkinlerin tepkilerini model alır.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Nefes darlığı ve çarpıntıyla gelen ani, yoğun kaygı atakları görülüyorsa hem çocuk doktorunuza danışmanızı hem de bir değerlendirme görüşmesi planlamanızı öneririz.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Değerlendirmede kaygının hangi durumlarda yükseldiğini aileyle birlikte haritalıyoruz. Ailenin güvence verme biçimini de gözden geçiriyoruz, çünkü kaygı çoğu zaman iyi niyetli alışkanlıklarla beslenir. Çocukla bilişsel davranışçı yaklaşımla düşünce, beden ve davranış arasındaki bağı yaşına uygun bir dille çalışıyoruz.
Sık sorulan sorular
Hangi yaşta hangi korkular normaldir?
Bebeklikte yabancı korkusu, okul öncesi dönemde karanlık, hayvan ve canavar korkusu sık görülür. Okul çağında ise sınav, hastalık ve kayıp gibi gerçek hayata dair korkular öne çıkar. Bu korkuların çoğu zamanla azalır.
Kaygı ne zaman destek gerektirir?
Belirleyici ölçüt, kaygının çocuğun gündelik işlerini ne ölçüde kısıtladığıdır. Okula gitmek, arkadaşıyla oynamak ya da uyumak gibi alanlarda haftalarca süren bir geri çekilme varsa bir değerlendirme görüşmesi planlamanızı öneririz.