Seslerin doğru çıkarılmasında güçlük
Üç ile yedi yaş arasında bazı seslerin yerleşmesi diğerlerinden uzun sürer. Hangi sesin hangi yaşta yerleşmesi gerektiği bilindiği için ayrım ölçümle yapılır.
Sık görülen işaretler: “r”, “s” ve “ş” gibi seslerin yerine başka ses kullanma, hece atlama, aile dışında anlaşılmayan konuşma
Çocuklarda sesletim sorunu ne zaman değerlendirilmeli?
Çocuklarda sesletim, beş yaşından sonra birçok ses hâlâ yanlış çıkıyorsa ya da konuşma aile dışında anlaşılmıyorsa değerlendirilmelidir. Üç ile yedi yaş arasında bazı seslerin yerleşmesi diğerlerinden uzun sürer; “r” sesi beş ile altı yaşa kadar oturmayabilir. Hangi sesin hangi yaşta yerleşmesi gerektiği bilindiği için ayrım tahminle değil, ölçümle yapılır.
Yaşa göre beklenenler
- 3 yaşında “r” ve “ş” seslerinin henüz yerleşmemiş olması
- Uzun kelimelerde hece atlaması
- Heyecanlı konuşmada seslerin karışması
Destek alınması önerilen durumlar
- 5 yaşından sonra birçok sesin hâlâ yanlış çıkması
- Konuşmasının aile dışında anlaşılmaması
- Kendi söylediğini duyup düzeltememesi
- Sesleri yanlış söylediği için arkadaşlarının onunla alay etmesi
Evde yapabilecekleriniz
- Yanlış söylediği kelimeyi tekrar ettirmek yerine doğru biçimini doğal bir cümle içinde kullanın; çocuk doğru örneği baskı hissetmeden duyar.
- Yavaş ve açık konuşun, yüzünüzü görebileceği biçimde karşısına oturun; ağız hareketlerini izlemek sesleri öğrenmeyi kolaylaştırır.
- Ses oyunları, tekerlemeler ve şarkılarla sesleri oyun içinde çalışın; tekrar, oyunun doğal bir parçası olduğunda sıkıcı gelmez.
- Çocuğun konuşmasıyla alay edilmesine ya da konuşmasının taklit edilmesine izin vermeyin; bu tepkiler konuşmaktan kaçınmaya yol açabilir.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Konuşmadaki bozulma sık tekrarlayan kulak enfeksiyonlarının ardından başladıysa önce işitmenin değerlendirilmesi gerekir. Bu konuda beklemeden çocuk doktorunuza danışmanızı öneririz.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Çocuğun sesletim tablosunu yaş normlarıyla karşılaştırıyor, hangi sesin kelimenin hangi konumunda yanlış çıktığını belirliyoruz. Sonuçları aileyle paylaşıyor ve evde uygulanabilecek bir ses çalışması düzeni oluşturuyoruz. Gerekli durumlarda dil ve konuşma alanında çalışan bir uzmana yönlendiriyoruz.
Sık sorulan sorular
R sesini ne zaman doğru söylemeli?
“R” Türkçede en geç yerleşen seslerden biridir. Bu sesin beş ile altı yaşa kadar tam oturmaması sık görülür. Beş yaşından sonra birçok sesin birlikte yanlış çıkması ise değerlendirme gerektirir.
Sesletim sorununda kime başvurulmalı?
İlk adımda çocuğun sesletim tablosu yaş normlarıyla karşılaştırılır. Gerekli görülürse dil ve konuşma alanında çalışan bir uzmana yönlendirme yapılır.