Sosyal iletişim ve oyun becerilerinde farklılıklar
Bir ile altı yaş arasında çocuklar sosyal olarak farklı hızlarda açılır. Çekingenliği iletişim farklılığından ayıran ölçüt, ortak dikkat kurabilmesidir.
Sık görülen işaretler: Kısa göz teması, işaret ederek göstermeme, taklit etmeme, ortak oyuna katılmama
Çekingen çocuk ile iletişim güçlüğü nasıl ayırt edilir?
Çekingenliği iletişim güçlüğünden ayıran temel ölçüt, çocuğun karşısındakiyle ortak dikkat kurup kuramamasıdır. Bir ile altı yaş arasında çocuklar sosyal olarak farklı hızlarda açılır. Ayrımda göz teması kurma, işaret ederek ilgisini paylaşma ve adıyla seslenildiğinde dönme belirleyicidir. Bu alanda tanıyı yalnızca çocuk ve ergen ruh sağlığı hekimi koyar.
Yaşa göre beklenenler
- Yabancı ortamda çekingen davranıp aile içinde rahat olması
- 2 yaş civarında yaşıtlarıyla birlikte değil, yan yana oynaması
- Kalabalık ortamlarda daha sessiz kalması
Destek alınması önerilen durumlar
- 12. aydan sonra ilgilendiği şeyi işaret ederek size göstermemesi
- Adıyla seslenildiğinde tutarlı biçimde dönmemesi
- Göz temasının çok kısa sürmesi ya da hiç kurulmaması
- Oyuncakları amacı dışında ve tekrarlayan biçimde kullanması
- Rutin değiştiğinde çok yoğun tepki göstermesi
Evde yapabilecekleriniz
- Günde birkaç kez yere, onun seviyesine inerek seçtiği oyuna katılın; çocuğun ilgisini izlemek ortak dikkat kurmayı kolaylaştırır.
- Oyunda sırayla oynama, taklit ve karşılıklı ses çıkarma gibi basit etkileşimler kurun; bu karşılıklılık sosyal iletişimin temelini oluşturur.
- Ekran süresini sınırlayın; sosyal beceriler yüz yüze etkileşimle gelişir.
- Adıyla seslenildiğinde dönme, işaret etme ve göz teması gibi davranışları gözlemleyip not alın; bu notlar değerlendirme görüşmesinde yol gösterir.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Bu işaretlerden birkaçı bir arada görülüyorsa değerlendirmeyi ertelememenizi öneririz. Erken dönemde başlayan destek çalışmaları belirgin bir fark yaratır.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Ayrıntılı gelişim öyküsünü alıyor, çocuğu oyun ortamında gözlemliyor ve gelişim ölçekleriyle tüm gelişim alanlarını tarıyoruz. Bu alanda tanıyı yalnızca hekim koyar. Gözlemlerimizi yazılı bir rapora dönüştürüyor ve aileyi çocuk ve ergen ruh sağlığı hekimine yönlendiriyoruz. Süreç boyunca aileye eşlik etmeyi sürdürüyoruz.
Sık sorulan sorular
Çekingenlik ile sosyal iletişim farklılığı nasıl ayırt edilir?
Çekingen bir çocuk yeni ortamda bir süre uzak durur. Tanıdık kişilerle ise göz teması kurar, ilgisini paylaşır ve oyuna katılır. İletişim farklılığında bu paylaşım tanıdık kişilerle de sınırlı kalır.
Merkezde tanı konuyor mu?
Hayır. Bu alanda tanıyı yalnızca çocuk ve ergen ruh sağlığı hekimi koyar. Merkezde gelişim ölçekleri ve oyun gözlemiyle tabloyu yazıya döküyor, aileyi hekime yönlendiriyor ve sürece eşlik ediyoruz.