Konuşma ve dil gelişiminde gecikme
Bir ile üç yaş arasında ilk kelimelerin çıkışı ve cümle kurmaya geçiş geniş bir aralıkta değişir. Dil basamaklarının belirgin gerisinde kalmak izlenmelidir.
Sık görülen işaretler: Yaşıtlarına göre sınırlı kelime dağarcığı, kelimeleri birleştirmeme, aylardır artmayan kelime sayısı
Çocuk kaç yaşında konuşmalı, ne zaman endişelenmeli?
Çocuklar ilk anlamlı kelimelerini çoğunlukla 12 ile 18 ay arasında söyler ve iki yaş civarında iki kelimeyi birleştirmeye başlar. Konuşmaya geçiş geniş bir aralıkta değişse de 18. ayda hiç anlamlı kelimenin olmaması, iki yaşında kelimelerin birleşmemesi ya da önceden kullanılan kelimelerin kaybı değerlendirme gerektirir. İşitmenin hekim tarafından kontrol edilmesi de ilk adımlardandır.
Yaşa göre beklenenler
- 12–18 ay arasında ilk anlamlı kelimelerin çıkması
- 2 yaşında iki kelimeyi birleştirmesi (“anne gel”)
- 3 yaşında aile tarafından büyük ölçüde anlaşılan kısa cümleler kurması
Destek alınması önerilen durumlar
- 18. ayda hiç anlamlı kelimenin olmaması
- 2 yaşında iki kelimeyi hiç birleştirmemesi
- Kelime dağarcığının aylardır aynı düzeyde kalması
- 3 yaşından sonra konuşmasının aile dışındaki kişilerce anlaşılmaması
Evde yapabilecekleriniz
- Gün içinde yaptığınız işleri “Şimdi çorap giyiyoruz” gibi kısa cümlelerle anlatın; çocuk kelimeleri eylemle eşleştirerek öğrenir.
- Her gün birlikte resimli kitap okuyun ve resimleri adlandırın; düzenli okuma kelime dağarcığını genişletir.
- Çocuğun söylediğini düzeltmek yerine genişleterek tekrar edin; “Top” dediğinde “Evet, kırmızı top” demeniz ona yeni kelimeyi baskı hissettirmeden sunar.
- Ekran süresini azaltın; dil en çok yüz yüze, karşılıklı konuşmada gelişir.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Çocuğunuz daha önce kullandığı kelimeleri kaybettiyse ya da adıyla seslenildiğinde tepki vermiyorsa beklemeden görüşme almanızı öneririz. Bu durumda işitme değerlendirmesi de gereklidir.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
İlk görüşmede ayrıntılı gelişim öyküsünü alıyor, AGTE ve Denver II ile dil alanını yaş normlarıyla karşılaştırıyoruz. Sonuçları aileyle paylaşıyor ve evde dil uyarımını artıracak bir çalışma planını birlikte kuruyoruz. Gerekli durumlarda işitme değerlendirmesi için hekime yönlendiriyoruz.
Sık sorulan sorular
Çocuğumuz iki yaşında konuşmuyorsa beklemeli miyiz?
İki yaşında hiç kelimesi olmayan, işaret ederek istemeyen ya da adıyla seslenildiğinde dönmeyen bir çocuk için beklemek yerine değerlendirme yapılmasını öneririz. Erken fark edilen gecikmelerde evde yürütülen çalışma çok daha etkili olur.
Konuşma gecikmesinde işitme kontrolü gerekir mi?
Evet. Dil gelişimi işitmeye dayanır. Bu nedenle konuşma gecikmesinde işitmenin hekim tarafından kontrol edilmesi, değerlendirmenin ilk adımlarından biridir.