Konuşmada takılma ve akıcılık güçlüğü
İki ile beş yaş arasında dil hızla gelişirken konuşmada geçici takılmalar sık görülür ve çoğu kendiliğinden azalır. Süre ve çocuğun tepkisi belirleyicidir.
Sık görülen işaretler: Hece ve ses tekrarı, sesleri uzatma, sözcükte tıkanma, konuşmaktan kaçınma
Çocuklarda kekemelik geçer mi?
Çocuklarda kekemelik çoğu zaman kendiliğinden geçer. İki ile beş yaş arasında dil hızla gelişirken hece tekrarı ya da sözcükte tıkanma gibi geçici takılmalar sık görülür. Takılmaların altı aydan uzun sürmesi, çocuğun bundan rahatsız olması ya da konuşmaktan kaçınması değerlendirme gerektirir. Evde sözünü kesmemek ve sakin bir konuşma temposuyla örnek olmak çocuğa destek olur.
Yaşa göre beklenenler
- Heyecan ya da yorgunluk anlarında sözcük başında kısa tekrarlar
- Birkaç hafta içinde azalarak kaybolan takılma dönemleri
- Çocuğun takılmayı fark etmeden konuşmayı isteyerek sürdürmesi
Destek alınması önerilen durumlar
- Takılmaların altı aydan uzun sürmesi ya da giderek artması
- Seslerin uzaması, sözcüğün tıkanması, nefesin kesilmesi
- Konuşma sırasında yüzde ve boyunda kasılma, göz kırpma
- Çocuğun konuşmaktan kaçınması ya da “anlatamıyorum” demesi
Evde yapabilecekleriniz
- Konuşurken sözünü kesmeyin ve cümlesini onun yerine tamamlamayın; böylece söylemek istediğini kendi temposunda bitirebilir.
- “Yavaş konuş” ya da “nefes al” gibi uyarılar yerine kendiniz yavaş ve sakin konuşarak örnek olun; uyarılar çoğu zaman çocuğun takılmaya odaklanmasına yol açar.
- Takıldığında göz temasını koruyun ve sakince bekleyin; acele etmediğinizi hissetmesi konuşmasını kolaylaştırır.
- Gün içinde yalnızca onunla konuştuğunuz acelesiz, kısa bir sohbet zamanı ayırın; bu zaman konuşmayı baskıdan uzak bir deneyime dönüştürür.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Takılmalar çocuğun sınıfta söz almasını ya da arkadaşlarıyla konuşmasını engellemeye başladıysa sürecin kendiliğinden düzelmesini beklemek doğru olmaz. Bu durumda bir değerlendirme görüşmesi planlamanızı öneririz.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Değerlendirmede önce takılmaların ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını ve çocuğun bunlara nasıl tepki verdiğini inceliyoruz. Aileyle birlikte evdeki konuşma hızını, sözü tamamlama ve düzeltme alışkanlıklarını gözden geçiriyoruz. Çocukla oyun temelli görüşmelerde konuşmaya eşlik eden kaygıyı azaltmaya çalışıyoruz. Gerekli gördüğümüzde dil ve konuşma alanında çalışan bir uzmana yönlendiriyoruz.
Sık sorulan sorular
Kekemelik kendiliğinden geçer mi?
İki ile beş yaş arasında başlayan takılmaların önemli bir bölümü kendiliğinden azalır. Takılmaların giderek artması, seslerin uzaması ya da konuşurken yüzde kasılma görülmesi durumunda beklemek yerine bir değerlendirme yapılmasını öneririz.
Kekemelik yaşayan çocuğa nasıl davranılmalı?
Takılma anında sakin kalmanız, takılmayı görmezden gelmekten daha yararlıdır. Sözünü kesmeden bekleyin, düzeltme yapmayın ve ne söylediğine odaklanın. Evdeki konuşma temposunu yavaşlatmak da çocuğa destek olur.