Gelişim izleme: 0–3 yaşta düzenli takip neden önemli

Kısa cevap

Gelişim izleme nedir, 0–3 yaşta ne sıklıkla yapılır?

Gelişim izleme, çocuğun dil, hareket, sosyal ve öz bakım becerilerinin yaşına göre nerede olduğunu belirli aralıklarla kaydetmektir. Sıfır ile üç yaş arasında altı aylık aralık çoğu aile için yeterli olur; erken doğum ya da bir alanda gerilik varsa aralık kısalır. Bir şikâyet olmasa da yapılabilir, çünkü ilk üç yılda beceriler hızla değişir.

Çocuk doktoru “gelişimi yolunda” dedi, kreşten de bir şey söylemediler. Siz yine de akşam oturup düşünüyorsunuz: yaşıtı iki kelimeyi birleştiriyor, sizinki tek kelimeyle idare ediyor.

Gelişim izleme tam da bu soru için var. Tek seferlik bir ölçüm değil, belirli aralıklarla tekrarlanan kısa bir kayıt. İlk üç yılda beceriler haftalar içinde değiştiği için tek bir sonuç kısa sürede eskir.

0–3 yaşta gelişim izleme hangi aralıkla yapılır

Bir şikâyet yoksa altı aylık aralık çoğu aile için yeterli olur. Uygulamada 12, 18, 24 ve 36. aylar doğal duraklardır; bu aylarda dil ve hareket basamaklarında beklenen değişim belirgindir.

Aralık bazı durumlarda kısalır. Erken doğum, ilk aylarda uzun süren bir hastalık, ailede konuşma gecikmesi öyküsü ya da bir alanda görülen gerilik varsa üç ayda bir bakmayı öneriyoruz. Aralığı belirleyen şey yaş değil, önceki kaydın ne gösterdiğidir.

Neye bakılır

Gelişim izleme beş alanı birlikte okur:

• Kaba motor. Oturma, emekleme, desteksiz yürüme, merdiven çıkma.
• İnce motor. Küçük bir nesneyi parmak ucuyla alma, kule kurma, kaşık tutma.
• Dil. Anlama ve ifade ayrı ayrı değerlendirilir: yönergeyi yerine getiriyor mu, kaç kelimesi var, kelimeleri birleştiriyor mu.
• Sosyal-duygusal. Göz teması, işaret ederek isteme, oyuna katılma, ayrılıkta verdiği tepki.
• Öz bakım. Bardaktan içme, kendi başına yemeye çalışma, giyinmeye katılma.

Bu alanları Denver II ve AGTE gibi standart araçlarla ve oyun içindeki gözlemle değerlendiriyoruz. Taramanın nasıl yürüdüğünü Denver II gelişimsel tarama sayfasında anlattık.

Tek bir ölçüm çocuğun o günkü halini gösterir; izleme yönünü gösterir.

Bir alanda düşük çıkan sonuç tek başına bir şey söylemez. Çocuk o gün uykusuz olabilir, yabancı bir odada çekinebilir. Anlam kazanan şey iki ölçüm arasındaki farktır: altı ayda kelime sayısı arttı mı, hareket basamakları ilerledi mi.

Aileye ne verilir

Her izlemenin sonunda geri bildirim görüşmesi yapıyor ve üç şeyi yazılı olarak veriyoruz. Birincisi alan alan tablo: hangi beceri yerleşmiş, hangisi yolda. İkincisi evde yürütülecek kısa çalışma; günlük düzeni değiştirmeyen, oyunun içine giren işler. Üçüncüsü bir sonraki izlemenin tarihi.

İki izleme arasında ailenin tuttuğu not da işimize yarıyor. Yeni çıkan kelimeleri bir deftere tarihiyle yazmak, hangi ayda kaç kelimeye ulaşıldığını sonradan hatırlamanın en kolay yolu. Aynı şey hareket için de geçerli: ilk desteksiz adım, ilk merdiven çıkışı, ilk kaşık denemesi.

Gerekiyorsa dördüncü bir madde ekleniyor: hekime yönlendirme. Konuşma gecikmesinde işitmenin hekim tarafından kontrol edilmesi ilk adımlardan biridir.

Ne zaman beklemeden başvurulur

Takvimi beklemeyi gerektirmeyen durumlar var. 18. ayda hiç anlamlı kelimesi yoksa, iki yaşında iki kelimeyi hiç birleştirmiyorsa, 18. ayda desteksiz yürümüyorsa ya da daha önce kullandığı bir kelimeyi veya beceriyi kaybettiyse bir sonraki kontrolü beklemeyin. Adıyla seslenildiğinde dönmemesi de aynı gruptadır. Konuşma ve dil gelişiminde gecikme sayfasında hangi işaretin beklenen, hangisinin yakından bakmayı gerektiren olduğunu listeledik; el ve hareket becerileri için motor gelişim sayfasına bakabilirsiniz.

Balıkesir’deki merkezimizde 0–3 yaş izlemesini gelişim değerlendirmesi kapsamında yürütüyoruz. Elinizde bir doktor notu ya da kendi tuttuğunuz bir liste varsa randevu sayfasından yazın, ilk görüşmede birlikte bakalım.