Ergenlikte iletişim ve risk davranışları
On bir ile on sekiz yaş arasında aileden ayrışma ve gizlilik ihtiyacı olağandır. Riski belirleyen, davranışın sıklığı ve gencin geri dönebilme kapasitesidir.
Sık görülen işaretler: Sık çatışma, artan gizlilik, sınırları zorlama, odaya çekilme
Ergenlikte hangi davranışlar normaldir?
Ergenlikte aileden ayrışma, yalnız kalma isteği ve artan gizlilik ihtiyacı, on bir ile on sekiz yaş arasındaki gelişimin olağan bir parçasıdır. Riski belirlemede davranışın kendisinden çok sıklığına ve gencin geri dönebilme kapasitesine bakılır. Arkadaşlardan da çekilme, derslerden kopma, uyku ve iştahta belirgin değişiklik ya da riskli davranışların tekrarlanması durumunda destek almanızı öneririz.
Yaşa göre beklenenler
- Odaya çekilme ve aileyle daha az konuşma
- Kıyafet, müzik ve arkadaş seçiminde aileden ayrışma
- Kurallara sözle itiraz etme
Destek alınması önerilen durumlar
- Nerede olduğunun düzenli olarak bilinmemesi
- Okul devamsızlığında artış
- Arkadaş çevresinin ani ve tümüyle değişmesi
- Madde ya da alkol kullanımına ilişkin işaretler
- Kendine zarar verme izleri
Evde yapabilecekleriniz
- Konuşmaları sorgu biçiminde değil, arabada ya da yürürken yan yana yapılan kısa sohbetler olarak kurun; karşı karşıya oturulmayan ortamlar gencin açılmasını kolaylaştırır.
- Az sayıda ama net ve tutarlı kural koyun, kuralların nedenini açıklayın ve bazılarını gençle birlikte belirleyin; belirlenmesine katıldığı kurallara uyması daha kolay olur.
- Gencin gizlilik ihtiyacına saygı gösterin; telefonunu ya da odasını habersiz karıştırmak aranızdaki güveni zedeler.
- Hatalarını büyütmeden konuşun; size geri dönebileceğini bilmesi riskli davranışları gizleme ihtiyacını azaltır.
Beklemeden başvurmanız gereken durum
Madde kullanımı, kendine zarar verme ya da tehlikeli bir ilişki söz konusuysa beklemeden harekete geçmek gerekir. Bu durumda aynı hafta içinde bir görüşme planlamanızı öneririz.
Merkezimizde izlediğimiz süreç
Değerlendirmede gencin içinde bulunduğu dönemi ve ailenin gözlemlerini birlikte ele alıyoruz. Ebeveynle yaptığımız ayrı görüşmelerde iletişim dilini, izlenebilir sınırları ve müdahale eşiğini birlikte belirliyoruz. Gençle yürüttüğümüz bireysel görüşmelerde gizlilik ve sınırları en başta konuşuyoruz. Risk düzeyi gerektirdiğinde aileyi bir hekime yönlendiriyoruz.
Sık sorulan sorular
Ergenin odasına kapanması normal mi?
Ergenlikte yalnız kalma ve gizlilik ihtiyacı artar; odaya çekilme bu dönemde beklenen bir durumdur. Arkadaşlarından da uzaklaşma, sevdiği etkinlikleri bırakma, uyku ve iştahta belirgin değişiklik ya da derslerden kopma eşlik ediyorsa durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Ergen görüşmeye gelmek istemezse ne yapmalıyız?
Böyle durumlarda ilk görüşmeyi yalnızca ebeveynle yapıyoruz. Bu görüşmede gencin sürece nasıl davet edileceğini ve gizliliğinin nasıl korunacağını birlikte planlıyoruz. Gencin zorlanarak getirilmesi çoğu zaman beklenen sonucu vermez.